حسين مير حيدر
9
معارف گياهى ( فارسى )
جفت پسته گويند . بههرحال اين پوست نازك قابض است و در موارد اسهال ، اسهال خونى و جلوگيرى از خونروى از اعضا كاربرد دارد . گونههاى مختلف بلوطهاى ايران دارمازو اين درخت در سردشت و كردستان با نامهاى محلى « دارمازو » ، « مازودار » ، « دارىماز » و « مازو » شناخته مىشود . نام علمى آن Q . infectoria Oliv . و مترادفهاى آن Q . lusitanica Boiss ، Q . alpestris Koch ، Q . valentina Koch . ، Quercigo infectoria syriaca Gand . داراى چند تحتگونه نيز در ايران است كه چند رقم از آن را در عكسها ملاحظه مىكنيد . دارمازو درختى است كوتاه ، بلندى آن تا 6 متر است . پوست درخت خاكسترى و تركخورده و در جنگلهاى سردشت و كردستان مىرويد . پايك ميوهء آن خيلى كوتاه و معمولا حامل 3 - 2 ميوه است . ميوهها در يك سال مىرسد . در اثر نيش چند حشرهء مختلف به اعضاى گياه ، به ساقهء جوان و برگ اين درخت ، گالهاى مختلفى به نامهاى محلى : « مازو » ، « مازوج » ، « قلقاف » ، « زشگه » و « مازو روسكا » توليد مىشود كه داراى مقدارى زياد تانن مىباشند و در صنايع چرمسازى مصارف وسيعى دارند و از صادرات ايران مىباشند . اين گال را به فرانسوى Noix de galle و Galle du chene مىنامند . گال مازوج در اثر نيش حشرهاى به نام علمى Cynips gallae tinctoriae و قلقاف در اثر نيش حشرهء ديگرى به نام علمى Cynips quercus tozae توليد مىشود . حشرات ديگرى نظير Cynips caput - medusae و Neuroterus lenticularis موجب ايجاد گالهاى كماهميتترى به نام محلى « قچه » مىشوند كه بازار صادراتى ندارند بلوط گز علفى نام علمى آن Quercus mannifera Lindl . و مترادفهاى آن Q . sessiliflora Smith var mannifera Boiss . ، Q . robur L . var mannifera Brut . و . . . مىباشد . اينگونه بلوط مخلوط با گونههاى ديگر بلوط در جنگلهاى سردشت و كردستان مىرويد . بعضى از گياهشناسان درخت بلوط گز علفى را در نتيجه آميختن دو گونهء